Iciar Irurtia Orzaiz

Tdiferencia ren antzerki proiektu berria Donostia ko kafetegi batean sortu zen. Han hasi zen itxura hartzen. Ideia Maite Redin eta Ainhoa Ruiz – zuzendari eta zuzendari laguntzailearen – buruetan sortu zelako. Onin eta bere lagunak antzeztokian abenturak bizitzen imajinatu zituzten. Eta ez zuten zalantzarik izan Ibon Martin ekin, haurrentzako Oninen Abenturak literatur bildumaren sortzaile eta idazlearekin, harremanetan jartzeko. Onin eta bere lagunak Euskal Herriko eta Nafarroako 100.000 haurrengana iritsi da jada. Oninen taldea liburuetako orrialdeetatik eszenatokietara salto egitea «ilusio handiko zerbait da. Laster esan nien aurrera egiteko eta, zoro zoragarri hauei esker, proiektu hau errealitate bat da».

Onin eta antzerkiaren misterioa abenduaren 30ean (gazteleraz) eta urtarrilaren 2an (euskaraz) estreinatu zen Gayarre Antzokian. Urriaren 25ean, 18:00etan, Onin eta bere lagunak Lazkaoko agertokira igoko dira. El 25 de octubre, , a las 18:00H , Onin y su pandilla se subirán al escenario de Lazkao.

Liburutik antzerkira…

Ez zuen inoiz amestu Onin liburuetatik haratago zihoala. Eta gauzak gertatzen ari dira: marrazki-lehiaketak, topaketak ikastetxeetan… Baina ilusiorik handiena -jatorrizkoa delako eta literatura iristen ez den leku askotara iritsiko delako- antzerkirako jauzia da.

Nola sortu zen antzerki-proposamen hau?
Oninen eta Antzerkiaren Misterioa proiektua Tdiferenciatik sortu zen, eta prozesua oso polita eta interesgarria izan da. Tdiferenciako Maite Redinek idatzi du eta nirekin partekatu du. Horri esker, nire iritzia eta ideiak helarazi ahal izan dizkiot. Eta antzezlan bat sortu da, oso dibertigarria izango dena eta haurrak lehen unetik azkeneraino eserlekuan itsatsita egotea eragingo duena, liburuak idazten ditudanean nahi dudan gauza bera. Ireki dezatela eta irakurtzeari ezin uztea.

Ilusionatuta dirudizu muntaia honekin…
Bai, ilusio berezia egiten dit. Onin haur askorengana iritsiko delako. Agian ez dute irakurtzen, baina antzerkira joaten dira. Eta herri txikietara, non agian ez den hain erraza liburudenda batera hurbiltzea. Baina, antzerkiari esker, Oninen abenturaz gozatzeko aukera izango dute.

Zer du umeei hainbeste gustatzen zaien talde honek?

Haurrentzako bilduma bat idaztea pentsatu nuenean, pentsatu nuen protagonismoa ez zela haur batena izan behar, lagun-talde batena baizik. Heterogeneoa izatea, mota guztietako pertsonaiak egotea eta, gainera, inklusiboa izatea. Horrela sortu zen talde hori. Sara oso urbanoa da hasieran, kosta egiten zaio mendira joatea, baina eboluzionatuz doa eta azkenean egokitu egiten da. Eta denek onartzen dute den bezala. Aimar ere hor dago, bere protesiekin… Bakoitzak bere mundua eta bere istorioak ditu, baina denak laguntzen dira eta denak aurrera egiten dute.

koadrila horretan, Onintza nabarmentzen da, neska bat…

Noski, koadrila horretan ere ahots kantari bat egon behar zen. Uste dut oraindik ere azpimarratu behar dela protagonista maskulinoak gehiengoa izan direla eta direla literaturan, bai helduetan, bai haurretan. Eta uste dut idazten dugunok gehiago ikusarazi behar ditugula emakumeak, nesketatik hasita.

Berak kontatzen ditu taldearen istorioak.

Niretzat, bere ikuspuntutik kontatzea erronka bat zen, eta zerbait hurbila ere bai. Etxean, alaba bat daukat, dena irensten duena. Eta, jakina, neska bat -ez da nire alaba, baina izan daiteke- protagonista izatea erronka handia zen. Ni ez naizelako, baina, aldi berean, nahiko hurbila delako.

Bidaia liburuetatik eta thrillerretatik haur literaturara. Nola sortu zen proposamen literario hau?

Bilakaera logikoa da, ahal denaren barruan. Txango-gida batzuk idazten hasten naiz, eta, horren ondorioz, aurkitu ditudan leku batzuk biziarazi nahi izaten ditut – txango batek ematen duena baino gehiago konta dezaketela iruditzen zait –, eta horrek leku berezi horietan kokatutako eleberriak idaztera eramaten nau. Haur literaturarako urratsa nire alabaren eskutik dator: istorioak eskatzen hasten zait, liburuak lortzeko, liburutegira eramateko… Irakurtzen ari natzaionak ez nau konbentzitzen. Ez zait iruditzen nik nire alabarentzat nahi ditudan liburuak direnik, ez naute mamitzen.

Eta bere istorioak idaztea erabatzen duzu…

Nire alabarentzat eta haur guztientzat erakargarria den istorio batean pentsatzen dut. Baina, batez ere, balio batzuk ekar ditzala, irakaskuntzak barne. Orrialde bakoitza dibertigarria eta erakargarria izan dadin saiatzen naiz, baina, aldi berean, bizitzarako balio garrantzitsuak izan ditzan eta, batez ere, positiboak izan daitezen.
Ze balioak adibidez..
Berdintasuna, enpatia… Funtsezkoa da haurrak enpatikoak izatea. Sarak arazo bat izatea putzu bat pasatzeko edo Eriki olagarro bat buruan erortzea eta gainerakoek ez barre egitea. Lagun diezaietela eta ezberdintasunetik uler ditzatela. Uste dut guri irakasten ez zitzaigun zerbait dela, eta orain, are gehiago, ikastetxeetan eta familietan irakatsi beharko litzatekeela.

Istorio hauetan agertzen direnak.

Oninek hori izan nahi du. Baina, gainera, testuinguru hurbil horretatik: gure paisaia, mitologia… Saiatzen naiz haurrak gure kulturara hurbiltzen eta, aldi berean, irakurtzera erakartzen, ezagut dakiekeen eta edozein egunetan ezagut dezaketen zerbaitekin.
Funtsezkoa da haurrak enpatikoak izatea. Guri ez zitzaigun irakasten, eta uste dut ikastetxeetan eta familietan gehiago irakatsi beharko litzatekeela.

Zure alaba izan zen zure lehen kritika…

Bai, noski. Hamar urte ditu eta berak bakarrik irakurtzen ditu, hasieran nik irakurtzen nizkion-. Eta lehena da akatsak aurkitzen dituena. Asko erreparatzen die marrazkiei eta, batzuetan, inkongruentziak aurkitzen ditu ilustrazioen eta testuaren artean. Beraz, testua edo ilustrazioa egokitu behar dugu, bate gin dezaten.

Oninen taldearen azken abentura salgai jarri berri da, gehiago egongo dira?
Bai, noski. Onin eta komiki malditoa argitaratu berri da eta, hurrengo emanaldirako, Oninen abenturen atal berri bat prest izango dugu.

Onin eta antzerkiaren misterioa filmeko protagonistak.