Iciar Irurtia Orzaiz

Otsailaren 18an, Teatro Gayarre , mota askotako ikusleak bildu ziren. Batzuek ile urdina zuten eta beste batzuk ez ziren hogei urtera ere iristen. Batzuk lehen aldiz sartu ziren antzoki batean, eta beste batzuentzat ohiko tokia zen. Izan ere, 53X obraren estreinaldiak ia ezinezkoa zirudiena lortu zuen: nerabezaroa eta helduaroa elkartzea. Gaztetasunari buruzko istorio bat kontatzea, teknologia erabiltzea, publikoa inplikatzea eta gazteak zein helduak hunkitzea. Lau egun geroago  Escuela Navarra de Teatro euskarazko ekoizpenaren estreinaldia hartu zuen. 53X bira egiten hasi da…

Urtebete baino gehiagoko ikerketa, azterketa eta sormen prozesu bizi baten ondoren, eta ehunka entsegu-orduren ostean, 53X oholtzara igo zen. Adin askotako ikusle hartzaile eta gogotsuen aurrean. Bai Gayarre Antzokian bai Nafarroako Antzerki Eskolan aurkeztu zen, gaztelaniaz zein euskaraz, eta bietan txalo ugari, kritika onak eta maitasun handia jaso zituen.

Ane (Celia Fañanás) eta Telmo (Unai Pichón), obrako une batean. ARGAZKIA: JAVIER ARISTU.

Prozesua luzea eta oso zorrotza izan da. Alderdi askotan berritzailea eta, aldi berean, ausarta . Horregatik, otsailaren 18ko goizean urduritasuna aktoreekin eta zuzendaritzarekin batera zegoen kamerinoan. Goizeko bederatzietan eszenatokiko atzeko atea zabaldu zen dekoratua sartzeko, eta aktoreak zein zuzendaria buru-belarri aritu ziren 53X -eko institutua eraikitzen. Batek itzalei bizia emango zieten elementuak antolatzen zituen; beste batek jantziak prestatzen zituen. Laster, argiztapena ixteko eta entsegu bat egiteko prest egon behar zuten. Makillajea, orrazkera, jantzien probak… Gayarreko korridoreak etengabeko jardunean zeuden, arratsaldeko zazpietako estreinaldirako.

Lanaldi biziaren intentsitatea gorabehera, orduak hegan joan ziren. Eta berehala ireki ziren antzokiko ateak ikusleei harrera egiteko. Agurren, irribarreen eta urduritasunaren artean, aretoa ilundu zen. Rowan agertu zen oholtzan eta emanaldia hasi zen. Bost neraberen bizitzako berrogeita hamar minutu: institutua, elkarrizketak, beldurrak eta zalantzak partekatzen dituzte. Desberdin izateko beldur dira, ulertuak ez izatea pairatzen dute, familia zaurituetan bizi dira edo beren nortasuna deskubritzen ari dira. 53X-ek oso benetako istorio bat kontatu zuen; adiskidetasuna etorkizunarekiko beldurrarekin, sexuarekin eta indarkeriarekin uztartzen da, eta amaiera publikoaren esku uzten da, multimedia baliabideen bidez.

Txaloen, agurren eta emozioen ondoren, Gayarre Antzokiko atondoa berriro bete zen. Oraingoan, talde artistikoarekin hitz egiteko, pertsonaiei bizia eman zieten aktoreak ezagutzeko eta Maite Redin ek —egile eta zuzendariak— istorio hau kontatzeko izan zituen arrazoiak entzuteko. Era berean, ikusleek euren iritziak partekatu zituzten. «Eskerrik asko istorio hau kontatzeagatik, gai hauek jorratzeagatik eta gazteria oholtzara eramateagatik. Zorionak lanagatik. Ea bira luzea egiten duen», izan ziren ondorengo solasaldian entzun ziren hitzetako batzuk.

53X-RI BURUZ

Maite Redinek idatzi eta zuzendu du obra. Sormen taldean parte hartu dute, halaber , Javier Aristu argazkilari eta diseinatzaile grafikoak ; Eñaut Gorbea dramaturgo, txotxongilolari eta Argia eta Itzala laborategiko arduradunak; eta Miguel Biurrun moda diseinatzaileak. Ainhoa Ruizek libretoa euskaratu zuen eta proiektuaren zuzendaritzan lagundu zuen; musika Jon Zabala rena da. Antzezleak Celia Fañanás, Unai Pichón, Enara Urra eta Miguel Biurrun dira; euskarazko bertsioan, Asier Burguete ere aritzen da. Tdiferenciaren muntaketa berriaren helburua gazteak antzokira erakartzea da, eta horregatik gazteria jartzen du oholtza gainean . 53X- ek bost neraberen egunerokoa erakusten du: haien segurtasun ezak, aurkikuntzak, beldurrak eta ilusioak. Gazteen estetika eta hizkuntza erabiltzen ditu, komedia eta drama uztartzen ditu, eta maitasunaz, absentziaz, presio sozialaz, indarkeriaz eta sexuaz hitz egiten du. Gainera, multimedia baliabideak erabiltzen ditu istorioaren amaiera erabakitzeko. «Publikoak erabakitzen du zer gertatuko den eszenan, eta erabaki horren arabera istorioak bide bat edo beste hartuko du. Esperientzia bat bizi nahi dutela uste dugu, eta hori eskaini nahi diegu. Horregatik, mugikorrak egongo dira eszenan», azaldu du Redinek. Une batean, ikusleek mugikorra erabili beharko dute bozkatzeko: Sarak ikasturtea amaitu aurretik birjintasuna galduko duen, Telmok Yasid ekin harreman estuagoa izango duen edo Ane k ikasketak berriro hartuko dituen.